"XẨM ĐỜI" CỦA NGỌC LÊ NINH: BẢN CHIÊM NGHIỆM NHÂN SINH GIỮA DÒNG CHẢY ĐƯƠNG ĐẠI

​

Trong không khí kỷ niệm những ngày lễ lớn của dân tộc năm 2026, nhạc phẩm "Xẩm Đời" – một sáng tác mới của thi sĩ, nhạc sĩ Ngọc Lê Ninh qua tiếng hát của giọng ca trẻ Hoa Minh Hằng – đã tạo nên một dấu ấn khác biệt. Không ồn ào theo xu hướng, ca khúc như một khoảng lặng cần thiết để người nghe soi rọi lại tâm hồn mình giữa những biến động của cuộc sống.
​Ý nghĩa nhân sinh: Tiếng "Sấm" thức tỉnh lương tri
​Đúng như nhận định của nhà văn Sương Nguyệt Minh: "Xẩm Đời rất đáng để nghe, xem MV và ngẫm". Tựa đề ca khúc là một sự chơi chữ đầy ẩn ý giữa "Xẩm" (một loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống) và "Sấm" (lời cảnh báo, thức tỉnh).
​Nội dung bài hát xoay quanh những triết lý nhân sinh sâu sắc của đạo Phật và đạo làm người. Tác giả Ngọc Lê Ninh đã khéo léo đưa vào ca từ những khái niệm về "Tham - Sân - Si", về sự hữu hạn của kiếp người: "Chính rồi cũng thành tro lặng lờ... đời ta ơi sống được bao nhiêu". Thông điệp của bài hát không bi quan mà mang tính giáo hóa cao, nhắc nhở con người về sự hư ảo của danh vọng và của cải (hư không), từ đó hướng tới lối sống bao dung, vị tha và tìm về với sự an yên trong tâm hồn qua câu niệm "Nam mô A Di Đà Phật".

​Nghệ thuật âm nhạc: Sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại
​Điểm độc đáo nhất của "Xẩm Đời" chính là cấu trúc âm nhạc. Nhạc sĩ Ngọc Lê Ninh đã sử dụng chất liệu dân gian làm cốt lõi nhưng được phối khí và thể hiện với tư duy mới mẻ.
​Giai điệu và Tiết tấu: Bài hát mở đầu bằng những âm hưởng đặc trưng của Xẩm với những từ láy "tình tình tinh", tạo nên không gian hoài cổ, chân thực. Tuy nhiên, thay vì giữ nguyên lối hát xẩm truyền thống có phần thô mộc, nhạc phẩm được thổi vào hơi thở đương đại, khiến giai điệu trở nên thanh thoát và dễ tiếp cận hơn với khán giả trẻ.

Giọng hát Hoa Minh Hằng: Dù là sinh viên năm nhất nhưng Hoa Minh Hằng (sinh năm 2006) đã thể hiện một bản lĩnh đáng nể. Giọng hát của cô có sự kết hợp giữa kỹ thuật thanh nhạc bài bản của Học viện Âm nhạc Quốc gia và sự mượt mà, uyển chuyển của dân ca. Cách xử lý những nốt luyến láy ở các đoạn "ôi à ôi" hay những đoạn ngân dài đầy tự sự đã lột tả được cái "hồn" của tác phẩm – vừa có sự trải đời, vừa có sự trong trẻo, hướng thiện. ​Dàn nhạc và MV: Sự tham gia của các nghệ sĩ từ Trung tâm phát triển Nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam đã đảm bảo cho phần hồn của nhạc cụ dân tộc được tỏa sáng. MV do đạo diễn Nguyễn Trung Dũng thực hiện không cầu kỳ về kỹ xảo mà tập trung vào chiều sâu hình ảnh, cộng hưởng với ca từ để tạo nên một hiệu ứng thị giác mang tính chiêm nghiệm cao. ​Giá trị nghệ thuật và thời đại ​"Xẩm Đời" không chỉ là một bài hát giải trí thông thường. Trong bối cảnh xã hội hiện đại nhiều áp lực và cám dỗ, việc một nhạc sĩ như Ngọc Lê Ninh kiên trì theo đuổi dòng nhạc mang tính triết lý và dân tộc là một nỗ lực đáng trân trọng. Tác phẩm đã thành công trong việc kết nối các giá trị cũ và mới: dùng hình thức nghệ thuật truyền thống để tải đi những thông điệp nhân sinh không bao giờ cũ. ​Đây chắc chắn là một món quà tinh thần ý nghĩa dành cho công chúng trong dịp lễ 30.4 và 1.5 năm nay, góp phần làm phong phú thêm đời sống âm nhạc nước nhà bằng những giá trị nhân văn sâu sắc.